tasak

forma krótkiej masywnej szabli używanej od czasów średniowiecza do XIX w. w Europie Zachodniej, również i w Polsce; w okresie średniowiecza broń plebejska, później regularnych oddziałów piechoty, a od XVII w. również niektórych oddziałów dworskich. W XVIII w. doszło do ujednolicenia typu konstrukcyjnego tasaka, który zaczął się charakteryzować mosiężną jednokabłąkową rękojeścią typu zamkniętego oraz głownią o małej krzywiźnie, szlifowaną wklęsło lub płasko. W XIX w. tasaki znajdujące się na uzbrojeniu zachodnioeuropejskiej piechoty, artylerii, marynarki oraz saperów, przyjęły formę wzorowaną na tasaku francuskich. Miały one na ogół zbliżone do nich parametry j i charakteryzowały się rękojeścią w formie jednolitego, mosiężnego jednokabłąkowego odlewu (z wymodelowaniem poprzecznego karbowania, głowicy oraz fartucha), głownią obustronnie szlifowaną płasko oraz pochwą z czarnej skóry; zaopatrzoną w mosiężne okucia. W Polsce w XVIII/XIX w. używano również tasaki w ustalonej na zachodzie Europy formie, w okresie saskim charakteryzowały się one mosiężną rękojeścią z krzyżowy jelcem, z wąsami oraz tarczką która nie była obowiązującą regułą. Tasaki saperskie zbliżone były w formie do tasaku piechoty z tym że miały na tylcu głowni pił o grubych zębach. Szczególni charakterystyczną formą tasaków polskich był tasak janczarów używany do połowy XVIII w.; jego powstanie łączy się z formowanie od czasów panowania Jana III Sobieskiego oddziałów janczarów na modłę turecką (pod względem uzbrojenia i umundurowania), które miały charakter przybocznych straży królewskich oraz hetmańskich. Tasaki tego typu charakteryzowały się rekojeścią otwartą w stylu karabelowym wykonaną jako jednolity element z mosiądzu. Pośrodku krótkiego jelca, o wywiniętych w dół końcach ramion, znajdował się zawsze monogram królewski „AR" (Augustus Rex — August Król). Stalowa jednosieczna głownia miała 67,5 cm długości, 4,5 cm szerokości i miała ostre pióro. Na jej zastawie znajdowały się obustronnie trawione ornamenty w postaci cyfry królewskiej „AR" pod koroną w orientalizującej ramce. Drewniana pochwa obciągnięta była czarną skórą i miała mosiężne okucia w postaci szyjki i ryfki z nieruchomymi koluszkami oraz wysokiego trzewika. Egzemplarze szeregowych wyposażone były w proste, nie ozdabiane rękojeści i okucia pochwy, egzemplarze oficerskie i podoficerskie miały je częściowo srebrzone. Tasak wraz z pochwą ważył około 2 kg, a bez niej około 1 kg. W okresie napoleońskim, jak również później do powstania styczniowego włącznie, używane były w polskich formacjach wojskowych tasaki obce o znormalizowanych, ogólnie w całej Europie przyjętych formach, charakteryzowały się one mosiężną zamkniętą rękojeścią - postaci jednolitego odlewu oraz lekko krzywą, jednosieczną płaską głownią. Na przykład w uzbrojeniu piechoty Księstwa Warszawskiego znajdowały się między innymi tasak francuskich grenadierów MAN XI, a w uzbrojeniu piechoty powstania styczniowego tasaki austriackie wojsk piechoty M-1862 oraz rosyjskie artylerii M-1853. Nazwa tasak pochodzi od czeskiego tesak.