zbroja turniejowa

płytowa zbroja o specjalnej konstrukcji, wykształcona na zachodzie Europy w XV w., służąca wyłącznie do rycerskich walk turniejowych (inne wykorzystywanie wykluczała bardzo specyficzna konstrukcja); charakteryzowała się ona odrzuceniem elementów konstrukcyjnych zbytecznych w walkach turniejowych (np. ochrony nóg od kolan włącznie, prawej rękawicy itp.), jak również wprowadzeniem nowych specyficznych, turniejowych osłon i elementów konstrukcyjnych, nie spotykanych w zbrojach bojowych takich, jak: specjalne hełmy z kratownicą do walki na maczugi, kirysy niesymetryczne i spłaszczone po prawej stronie, gdzie znajdował się tzw. hak i przeciwhak (służące do klinowania sobą ciężkiej kopii turniejowej), wzmacniane dodatkowymi płytami (gdyż naplecznik zbyteczny w walkach turniejowych ulegał powolnej redukcji), osłony lewego przedramienia (tzw. manifer) aż do końca dłoni oraz prawego z powierzchnią odkrytą tylko dla ujęcia drzewca kopii, ochrony pach mocowane do naramienników w postaci kolistych tarcz, tarcze wykładane rogiem (w celu ochrony od uderzeń kopii przeciwnika) z amortyzującymi podkładkami pod spodem, rękawice na prawą rękę (do walki na broń sieczną i obuchową), perforowane kirysy dla zmniejszenia ich ciężaru itp. Do zbroi turniejowej używano początkowo grubych hełmów typu łebka, później wielkich turniejowych hełmów zamkniętych, np. typu „żabi pysk", opartych dolną krawędzią na ramionach i przyśrubowanych z przodu i z tyłu do kirysu, zresztą bardzo niefunkcjonalnych, gdyż hełm przez takie mocowanie był nieruchomy i rycerz praktycznie nie widział swego przeciwnika, a w przypadku „żabiego pysku", który był dość mocno rozchylony z przodu, groziło mu zranienie odłamkami własnej kopii przy jej kruszeniu o swego przeciwnika. Tego typu zbroja turniejowa była szczytem sztuki płatnerskiej, a zarazem w tym zakresie jej kresem ze względu na niemożliwość dalszego „uzbrajania" tej zbroi, gdyż kończyła się ludzka możliwość noszenia takich monstrualnych tworów.