AAGE NIELS BOR

Laureaci Nagrody Nobla w roku 1975: Aage Bohr, Ben Mottelson i James Rainwater, są autorami uogólnionego modelu jądra. Łączy on w sobie zalety używanych dotąd modeli: powłokowego i kroplowego. Pozwala na opisanie i wytłumaczenie wielu obserwowanych właściwości jąder, a także zachodzących w nich procesów. Jest to jeden z najlepszych modeli jądrowych używanych obecnie, lecz stwarza wiele kłopotów przy wykonywaniu obliczeń.
Syn wielkiego atomisty Nielsa Bohra, Aage Bohr, urodził się w 1922 roku w Kopenhadze. W swym rodzinnym mieście ukończył studia fizyki. W 1943 roku opuścił wraz z ojcem okupowaną przez Niemców Danię i udał się do Wielkiej Brytanii. Po wojnie powrócił do Kopenhagi. Początkowo pracował w Instytucie Fizyki Teoretycznej, a od 1956 roku wykłada na Uniwersytecie Kopenhaskim. Przez osiem lat, począwszy od 1962 roku, był dyrektorem Instytutu Nielsa Bohra.
Aage Bohr jest jednym z najznakomitszych teoretyków zajmujących się współcześnie fizyką jądrową. Opublikował wiele artykułów i kilka książek poświęconych tej dziedzinie.
Źródłem sławy uczonego jest nie tylko działalność naukowa, lecz także jego starania o pokojowe wykorzystanie zdobyczy nauki. W 1969 roku otrzymał nagrodę „Atom dla Pokoju". Jest również laureatem licznych nagród, otrzymał wiele medali. Jest członkiem Duńskiej Akademii Nauk i wielu innych zagranicznych towarzystw naukowych.
Ben Mottelson, również Duńczyk, jest jednym z najbliższych współpracowników Aage Bohra. Ich wspólnym dziełem jest kilkutomowa monografia zatytułowana „Budowa jądra atomowego". Trzecim laureatem Nagrody Nobla, przyznanej za osiągnięcia w dziedzinie teorii jądra atomowego, jest amerykański uczony James Rainwater.

Przez wiele stuleci fizycy otrzymywali dowody na to, że wszystkie procesy zachodzą równie często jak ich zwierciadlane odbicie. Prawa fizyki nie potrafiły odróżnić zdarzenia od jego symetrycznego obrazu. Fakt ten wydawał się oczywisty i wszyscy powszechnie wierzyli w istnienie tej symetrii.
Na początku lat pięćdziesiątych fizycy odkryli dwie nowe cząstki, nazwane mezonami tau i theta. Wszystkie ich właściwości, takie jak masa, ładunek i spin, były identyczne, różnił je jedynie sposób rozpadu. Istnieje wiele cząstek rozpadających się na kilka sposobów i nie to stało się powodem rozróżnienia cząstek tau i theta. Rozróżniało je dopiero zachowanie produktów rozpadu pod wpływem „odbicia w zwierciadle".
W 1956 roku dwaj chińscy uczeni pracujący w Stanach Zjednoczonych, Chen Yang i Tsung Lee, sformułowali sensacyjną hipotezę: cząstki tau i theta są identyczne, przy ich rozpadzie zaś nie jest zachowana symetria względem odbicia zwierciadlanego. Cząstka została nazwana mezonem K, a zjawisko-niezachowaniem parzystości.
Chen Yang urodził się w Hafei w prowincji Anhwei. Rozpoczęte na Uniwersytecie w Kunmingu studia kontynuował w Chicago, tam w 1948 roku uzyskał stopień doktora fizyki za pracę wykonaną u Enrico Fermiego.
Wkrótce rozpoczął pracę w Instytucie Badań Zaawansowanych w Princeton, od 1955 roku był tam profesorem. W 1957 roku otrzymał wraz z Lee'm Nagrodę Nobla i Nagrodę Einsteina.