ALEKSANDER M. PROCHOROW

Jednym z twórców radzieckiej elektroniki kwantowej jest Aleksander Prochorow. Wraz ze swym współpracownikiem, młodszym o sześć lat N. G. Basowem, otrzymał niezależnie od Townesa Nagrodę Nobla z fizyki. Obydwaj uczeni, pracownicy Instytutu Fizyki imienia Lebiediewa, zbudowali w 1959 roku pierwszy radziecki maser.
Masery są to urządzenia wzmacniające lub wytwarzające mikrofale dzięki pewnym efektom kwantowym. Wykorzystano w nich zjawisko wymuszonej emisji promieniowania, przewidziane jeszcze na początku XX wieku przez Einsteina. Przejście kwantu w pobliżu wzbudzonych cząsteczek powoduje, że wysyłają one promieniowanie dokładnie takie, jak padające. Następuje to wówczas, gdy promieniowanie wymuszające pochodzi od takich samych cząsteczek. Następuje silne wzmocnienie padającej fali.
Na podobnych zasadach działają w zakresie światła widzialnego lasery. Obydwa rodzaje przyrządów dostarczają doskonale skupionych wiązek fal o dokładnie określonej częstotliwości. Masery stanowią znakomity wzorzec częstotliwości, są podstawowym składnikiem zegarów atomowych. Jako wzmacniacze są stosowane w radioteleskopach i urządzeniach łączności satelitarnej. Współtwórca masera, Prochorow, urodził się w Atherton, mieście leżącym w Australii. Studiował na Uniwersytecie Leningradzkim, w 1939 roku podjął pracę w Instytucie Fizyki imienia Lebiediewa. Od 1960 roku jest członkiem Akademii Nauk ZSRR. Prace nad maserami przyniosły mu nie tylko Nagrodę Nobla, lecz i wiele innych wyróżnień. Dwukrotnie otrzymał Order Lenina i Nagrodę Leninowską. Jest naczelnym redaktorem nowego wydania Wielkiej Encyklopedii Radzieckiej.
Prochorow łączy umiejętności teoretyka i eksperymentatora. Podał podstawy teoretyczne budowy masera i brał udział w konstrukcji tego urządzenia. Richard Feynman jest autorem jednego z najoryginalniejszych podręczników fizyki. Został on opracowany na podstawie cyklu wykładów przeznaczonych dla studentów Kalifornijskiego Instytutu Technologicznego. W ujęciu Feynmana fizyka to nauka umożliwiająca zrozumienie świata, poznanie rządzących nim prawideł. W wykładach zacierają się granice pomiędzy poszczególnymi działami fizyki, wiele w nich przykładów zaczerpniętych wprost z życia. Mimo że książka napisana jest w sposób przystępny, porusza wiele złożonych problemów. W czasie gdy Feynman opublikował swe wykłady, był już słynnym na cały świat fizykiem. Stworzył podstawy, powstałej z połączenia elektrodynamiki Maxwella z teorią kwantów, elektrodynamiki kwantowej. Oddziaływania pomiędzy naładowanymi cząstkami są w niej przedstawione jako kolejne procesy wysyłania i pochłaniania fotonów. Elektrodynamika kwantowa opisuje prawidłowo oddziaływania pomiędzy cząstkami, takimi jak elektrony i miony, bowiem na pozostałe cząstki mają wpływ oddziaływania innego typu.
Historia elektrodynamiki kwantowej rozpoczyna się od badań Diraca. Znacznie przyczynili się do jej rozwoju Pauli, Heisenberg i Fermi. W 1949 roku, dzięki pracom Feynmana, Schwingera i Tomonagiego, teoria uzyskała postać umożliwiającą przeprowadzanie obliczeń. Jednym z rezultatów prac nad elektrodynamiką kwantową były grafy Feynmana. Jest to sposób rysunkowego przedstawienia reakcji pomiędzy cząstkami. Rysunkowi towarzyszy oczywiście odpowiedni opis matematyczny. Grafy Feynmana stanowią podstawowe narzędzie elektrodynamiki kwantowej i fizyki cząstek elementarnych. Richard Feynman zdobył wykształcenie na Uniwersytecie w Princeton i w Instytucie Technologicznym Massachusetts. W czasie II wojny światowej brał udział w pracach nad konstrukcją bomby atomowej w Princeton i w Los Alamos. Od 1945 roku był profesorem Uniwersytetu Cornell w Ithace w stanie Nowy Jork. Obecnie pracuje w Kalifornijskim Instytucie Technologicznym. Richard Feynman jest członkiem wielu towarzystw naukowych: Narodowej Akademii Nauk, Amerykańskiego Towarzystwa Fizycznego i Amerykańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Nauk. W 1954 roku otrzymał Nagrodę Einsteina, a w1965wraz ze Schwingerem i Tomonagą Nagrodę Nobla za ostateczne sformułowanie elektrodynamiki kwantowej.