Siedziba pamięci i wolne rodniki

Niedawne badania szwedzkiego uczonego Heydena wykazały, że materialnym czynnikiem, który jest odpowiedzialny za proces uczenia się i zapamiętywania, jest kwas rybonukleinowy — RNA. Kwas ten wyodrębniono z mózgu tresowanych szczurów i wstrzykiwano go osobnikom nie tresowanym. Ku wielkiemu zdumieniu szczury po dokonanym zastrzyku przejęły odruch warunkowy nieżyjącego już dawcy mózgu.
Nie wiemy, jakie wyniki przyniosą następne eksperymenty. Możemy jednak przypuszczać, że człowiek pokusi się kiedyś o analizę, a następnie całkowitą syntezą substancji odpowiedzialnych za proces uczenia się i zapamiętywania. A wtedy... Co bardziej domyślny uczeń dopowie: Żegnaj szkoło! Wolę bolesny zastrzyk, a potem opalanie się nad brzegiem rzeki niż przesiadywanie na ławie szkolnej. Gdy jednak zastrzyki zostaną zastąpione przez pigułki, uczenie się będzie jedną z największych przyjemności.
Oby tylko nie za wiele na raz tych pigułek, bo o niestrawność nietrudno. Wielcy mędrcy cierpią często na zaburzenia żołądkowe.  
Gdy dawny pisarz fantastyczny chciał umieścić człowieka na Księżycu, budował wielką armatę naładowaną czarnym prochem, umieszczał w niej pojazd kosmiczny i odpalał. Przy potwornym huku i w obłokach czarnego dymu statek z człowiekiem wznosił się w strefę pozaziemską. Dziś już dziecko uśmiecha się pobłażliwie na wspomnienie czarnego prochu jako materiału napędowego. Nastoletni przyszły kosmonauta studiuje z zapałem rozdział nowoczesnej chemii traktujący o wolnych rodnikach. Dotychczas wiedział on ze szkolnej nauki chemii organicznej, że rodniki są jakby fragmentami cząsteczek związków organicznych. Wiedział też, że ze wzoru metanu można wyprowadzić przez odjęcie atomu wodoru wzór rodnika metylowego, czyli metylu. W podobny sposób wyprowadzał wzory rodnika etylowego, propylowego, fenylowego. Te fragmenty cząsteczek, jako szybko reagujące ze sobą lub z innymi substancjami, miały być niezdolne do samodzielnego istnienia. A tu tymczasem rewelacja...
Badania nad barwnikami ujawniły istnienie wolnych rodników. Nauczono się z kolei zatrzymywać je przez długi czas przez zamrożenie do temperatury bliskiej zera bezwzględnego. Wystarcza teraz taką „klatkę" z unieruchomionymi rodnikami podgrzać, by odzyskały one swobodę ruchu i możliwość reagowania ze sobą. Wydzielona przy tej reakcji energia jest o wiele większa od tej, którą otrzymujemy z dotychczas znanych materiałów pędnych i wybuchowych. A więc zamrożone lub też w inny sposób uwięzione wolne rodniki będą kiedyś najpotężniejszym chemicznym materiałem napędowym do rakiet. Praktyczne zastosowanie tego fantastycznego paliwa nie zostało dotychczas rozwiązane przez chemię. "Free Radicals" — „wolne rodniki" lub, jak je żartobliwie nazywają, „wolni radykałowie" — otworzyły jeden z najciekawszych działów chemii.