Pochodne kwasu tienylowego

Stanowią one nową grupę leków moczopędnych, stosowanych od wielu
lat we Francji. W użyciu klinicznym znajduje się głównie Ticrynafen (kwas tienylowy, czyli kwas 2,3-dichloro-4-(2-tienylokarbonylo)-fenoksy- octowy, wykazujący pewne podobieństwo strukturalne do kwasu etakrynowego. Pomimo tego podobieństwa Ticrynafen mechanizmem swego działania jest bardziej zbliżony do tiazydowych leków moczopędnych.
Właściwości, mechanizm działania. Lek podany doustnie wchłania się dobrze z przewodu pokarmowego. Podobnie jak inne leki moczopędne, tak i Ticrynafen związany jest przez białka surowicy, w tym głównie przez albuminy. Większość leku wydalana jest przez nerki, nie ulegając uprzednio biotransformacji. W nerkach lek wydalany jest zarówno przez kłębki nerkowe, jak i cewki nerkowe. Salicylany, penicylina, bromsulftäleina, 1'AH oraz inne leki lub substancje wydzielane przez cewki nerkowe hamują na drodze kompetycji wydzielanie kwasu tienylowego. Działanie moczopędne kwasu tienylowego zależy od obecności tego leku w świetle cewek nerkowych.
Mechanizm moczopędnego działania kwasu tienylowego polega na hamowaniu resorpcji zwrotnej jonu chlorkowego w korowym odcinku cewki dalszej, w której zachodzi proces rozcieńczania moczu. Nie wchłonięte jony chlorkowe dostają się wraz z jonami sodowymi do końcowego odcinka cewki dalszej, gdzie zachodzi zależna od aldosteronu Wymiana Na+ na K+ (z powodu polekowego hiperaldosteronizmu wtórnego wymiana ta jest wzmożona), i stamtąd do cewek zbiorczych i miedniczek nerkowych. Działanie kwasu tienylowego wyraża się zwiększeniem diurezy, natriurezy i kaliurezy.
Kwas tienylowy wykazuje jeszcze inne działanie nerkowe różniącą go od pozostałych leków moczopędnych. Jest nim działanie urikozuryczne, spowodowane zarówno hamowaniem resorpcji zwrotnej, jak i stymulacją wydzielania kwasu moczowego przez cewki nerkowe. W następstwie tego działania zwiększa się wydalanie kwasu moczowego z moczem, w surowicy krwi natomiast rozwija się hipourikemia.
Nadmierna diureza po stosowaniu kwasu tienylowego może być przyczyną przejściowej aktywacji układu reninowo-angiotensynowo-aldostronowego (RAA).
Interakcje z innymi lekami. Kwas tienylowy potęguje działanie doustnych leków przeciwzakrzepowych (wypierając je z połączeń białkowych w surowicy krwi). Jego działanie moczopędne zanika lub istotnie zmniejsza się przy równoczesnym podawaniu preparatów salicylowych, penicyliny BSP, PAH lub innych substancji wydzielanych do moczu przez cewki nerkowe.
Objawy działania niepożądanego. Kwas tienylowy wykazuje podobne objawy działania niepożądanego co leki tiazydowe. Wśród nich należy wymienić: zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej (hiponatremię hipochloremię, hipokalemię, hiperkalcemię) i równowagi kwasowo-zasadowej (zasadowica hipokalemiczna), hipokalciurię, aktywację układu RAA oraz objawy nietolerancji węglowodanowej. Dotychczas nie wykazano jednoznacznego wpływu tego leku na gospodarkę tłuszczową. Lek może wyzwolić ostry napad skazy, szczególnie u chorych wykazujących hiperurikemię (samoistną lub polekową) lub być przyczyną ostrej niewydolności nerek (spowodowanej wytrącaniem się kryształów kwasu moczowego w cewkach nerkowych). Z przyczyn dotychczas nie wyjaśnionych wystąpienie ostrej mocznicy zaobserwowano po równoczesnym stosowaniu kwasu tienylowego i triamterenu. Dlatego też nie należy podawać równocześnie tych 2 leków. Niewielki wzrost kreatyninemii oraz azotu mocznikowego stwierdza się prawie zawsze, szczególnie na początku terapii kwasem tienylowym. Rzadkimi objawami niepożądanymi obserwowanymi po stosowaniu kwasu tienylowego są: hipotonia ortostatyczna, nudności, wymioty, bóle i zawroty głowy, uczucie osłabienia oraz wykwity uczuleniowe na skórze.
Wskazania lecznicze. Kwas tienylowy, wykazując podobne działanie do leków tiazydowych, stosowany jest głównie jako lek moczopędny u chorych wykazujących hiperurikemię. W praktyce lek ten stosowany jest najczęściej u chorych na nadciśnienie tętnicze.
Przeciwwskazania. Kwasu tienylowego nie należy stosować u chorych wykazujących cechy niewydolności wydalniczej nerek (niebezpieczeństwo wystąpienia nagłego pogorszenia czynności nerek) lub uszkodzenia wątroby oraz u kobiet ciężarnych lub karmiących. W razie stosowania leku u chorych na cukrzycę insulinozależną, należy zwiększyć dawkę podawanego hormonu. Ponadto w czasie terapii kwasem tienylowym zachodzi potrzeba częstej kontroli stężenia litu u chorych leczonych tym lekiem (w celu ustalenia właściwej dawki leczniczej podawanej soli litu).