Pośredni masaż serca

Dodatkowym nieodzownym badaniem stosowanym w odniesieniu do osób nieprzytomnych jest sprawdzenie obecności tętna. Dokonuje się tego na tętnicach szyjnych, najlepiej obustronnie. Tym sposobem powinno się wyczuć nawet słabe tętno. Poszukiwanie falowania tętnic w innych miejscach może być trudne dla osób niewprawnych i dlatego zawsze należy robić to na szyi, co obrazuje.
Brak tętna jest sygnałem do rozpoczęcia wykonywania pośredniego masażu serca. Wykonuje się to na drodze mechanicznego zbliżenia mostka do kręgosłupa o 3—5 centymetrów przez wywarcie ucisku na środkową część klatki piersiowej w 1/3 dolnej części mostka. Ściśnięcie serca pomiędzy ścianą klatki piersiowej a kręgosłupem powoduje wyciśnięcie krwi z przedsionków i komór serca i skierowanie jej do naczyń tętniczych. Zwolnienie ucisku zmniejsza ciśnienie wewnątrz klatki piersiowej i pozwala na ponowne wypełnienie się serca krwią. Rytmiczne uciskanie powierzchni klatki piersiowej w tempie 60—70 razy na minutę zastępuje częściowo naturalną akcję serca przeciętnego zdrowego człowieka. Jeżeli jednak serce bije samo słabo lub niemiarowo, nie wolno w żadnym wypadku stosować jakichkolwiek ucisków na klatkę piersiową poza oczywiście klasycznymi metodami sztucznego oddychania.

Pamiętać też należy o następujących zaleceniach:

Nie wolno układać ratowanego na miękkim i sprężynującym podłożu, ponieważ siła ucisku na klatkę piersiową jest skuteczna tylko przy wykorzystaniu reakcji twardego podłoża.
Ucisk musi mieć charakter mocnego i krótkiego pchnięcia, a wykonany prawidłowo powinien wywołać falę tętna na tętnicach szyjnych. Zasadą jest grzbietowe odgięcie obu dłoni w celu zmniejszenia powierzchni nacisku, zachowanie linii prostej w łokciach po to, by pracowały głównie mięśnie grzbietu i tułowia przy dodatkowym wykorzystaniu ciężaru własnego ciała pochylonego nad ratowanym.
Dzieciom masaż serca wykonuje się jedną ręką, a niemowlętom przy pomocy jedynie dwóch palców ze zwiększeniem tempa do około 100 razy na minutę.
Niebezpieczeństwo złamania żeber przy tym zabiegu jest w tym wypadku złem koniecznym, bowiem fakt złamania nie jest tak groźny dla życia, jak zatrzymanie pracy serca.
Jeżeli zachodzi konieczność wykonywania pośredniego masażu serca, to zazwyczaj nieodłącznie stosowane jest sztuczne oddychanie, ponieważ w wypadku pierwotnego zatrzymania krążenia oddech ustaje po kilku lub kilkunastu sekundach, ale najczęściej dochodzi do jego zatrzymania jeszcze przed ustaniem akcji serca. Wówczas serce może pracować nie więcej niż parę minut, bowiem brak wentylacji płuc uniemożliwi dopływ tlenu do organizmu.