Hartowanie organizmu dziecka

Jednym ze wstępnych, łagodnych bodźców hartujących jest niewątpliwie świeże, czyste powietrze. Jest ono doskonałym środkiem wzmacniającym nadwątlony chorobą ustrój dziecięcy, wzmaga siły odpornościowo-obronne i reguluje czynności układu nerwowego, będącego u dzieci bardzo często w stanie chwiejnej równowagi. Hartowanie powietrzem zaczynamy od pierwszych dni życia dziecka. Wietrzymy dokładnie pomieszczenia, wyprowadzamy niemowlę na spacer, staramy się, by spało na powietrzu i nosiło właściwą odzież, wykluczającą przegrzanie lub ochłodzenie. Dziecko urodzone w ciepłej porze roku po upływie tygodnia życia wywozimy na spacer przy pogodzie bezwietrznej i temperaturze powietrza powyżej 20°C; w chłodnej porze roku — w 3—4 tygodniu życia przy temperaturze nie niższej niż —5°C. Czas trwania pierwszych spacerów wynosi 15—20 minut, stopniowo przedłużamy go do 1,5 godziny — 2 razy dziennie. Szczególnie latem dziecko powinno pozostawać na powietrzu możliwie długo. Gdy dziecko śpi, ustawiamy jego wózek w miejscu osłoniętym od wiatru. Pamiętajmy o odpowiedniej odzieży chroniącej przed oziębieniem (śpiwór).
Kąpiele powietrzne częściowe, a potem całkowite, można zacząć od pierwszych dni życia. Już przewijanie dziecka stwarza takie możliwości, przy czym czas obnażenia należy stopniowo przedłużać, odsłaniając przy tym coraz większe powierzchnie ciała. Kąpiele powietrzne całkowite w pomieszczeniu można zacząć od 2 miesiąca życia dziecka (temperatura 20—22°C; czas trwania 2—3 minuty). U dzieci od 6 miesiąca życia do półtora roku temperaturę obniża się stopniowo (przez wietrzenie pokoju) do 18—17°, a u dzieci powyżej 2 lat — do 16—15°. Czas trwania kąpieli powietrznej przedłuża się o 1—2 minuty co 2—3 dni i dochodzi do 10—15 minut u dziecka do 6 miesiąca życia i do 20—30 minut u dzieci starszych (2 razy dziennie). W czasie zabiegu układa się dziecko na zmianę na brzuszku i plecach. Korzystną rzeczą jest łączenie kąpieli powietrznych z ruchem, gimnastyką i zabiegami wodnymi.
Dzieci starsze przygotowujemy do kąpieli powietrznych w pomieszczeniach pozostawiając je początkowo bez rajstop i w lekkiej koszulce, w dalszym ciągu tylko w majteczkach. Czas trwania pierwszej kąpieli u dzieci w wieku 2—3 lat wynosi 3—5 minut, co 2—3 dni przedłuża się je o kilka minut i w ciągu 2 miesięcy dochodzi do 30—40 minut przy stopniowym obniżeniu temperatury od 17—18° do 13—12°. Jeżeli zauważymy oznaki ziębnięcia (dziecko staje się blade lub sine), należy kąpiel powietrzną natychmiast przerwać.