Strona główna
Rejestracja Zaloguj się
 Strona główna  Encyklopedia  Księga gości  Blog  . 
Nawigacja

sondy
Jak oceniasz wiedze w portalu
Przydatna wiedza
Może być
Wiedza nieprzydatna



Wyniki głosowania

             Skorzystaj z wyszukiwarki - szukaj wśród 39 311 materiałów

Szukaj:
Wspomóż nas artykułem lub dowolnym tekstem

Bez rejestracji i logowania po prostu wklej artykuł i prześlij go do nas.

Interesuje nas tylko czysta wiedza bez opinii i komentarzy.Bardzo prosimy o nie przesyłanie kopii z książek, czasopism lub stron internetowych. Nie mamy czasu sprawdzać każdego tekstu. Za każdy przesłany artykuł dziękujemy.

Dziękujemy wszystkim pasjonatom wiedzy za wspólny wysiłek tworzena tej strony.

Przejdź do formularza aby dodać tekst

              ZOBACZ NAJNOWSZE ARTYKUŁY

Bolesław Prus - Faraon


Bolesław Prus - Faraon

 

 

Po Emancypantkach niespodzianie przyszła zakrojona na ogromną skalę powieść historyczna: Faraon. Zwrócono się wówczas w utworach europejskich do kultur starożytnych poza obrębem Rzymu i Grecji. Wielki realista francuski Flaubert w zdumienie wprawił wskrzeszeniem odrębności kultury kartagińskiej (Salarnbo). W literaturze niemieckiej modny był Egipt; uczeni profesorowie ujmowali w formę powieści wyniki badań historycznych i archeologicznych. Z tą tzw. "powieścią profesorską" tyle ma Prus wspólnego, że gruntownymi studiami przygotował się do dzieła o starożytnym Egipcie. Ale w sposobie ujęcia odległej epoki i dalekiej kultury władały zainteresowania socjologiczne i — państwowe.
To było chyba większą niespodzianką niż temat egipski (występujący i w nowelistyce Prusa). W okresie zaniku wszelkich podniet dla zmysłu państwowości — rzecznik realizmu politycznego, coraz wyraźniej skłaniający się ku polityce "ugodowej", pisze powieść o państwie. Kto wie, czy nie był to podobny bunt przeciw okrojeniu rzeczywistości polskiej jak zwrot do heroizmu w Sienkiewiczowskiej Trylogii...
Nie jest Faraon zwykłym typem utworu o królach, którzy zasadniczo prezentowali się w romansach i dramatach albo w roli kochanków, albo w roli zwycięskich czy ulegających wodzów. Otóż Ramzes XIII bywa kochankiem i jest niewątpliwie wodzem, wojownikiem, jest rzecznikiem militaryzmu, mimo że tworzył go pisarz generacji pacyfistycznej; przede wszystkim wszakże jest szermierzem wyraźnego programu państwowego. Faraon to wyjątkowa nie tylko w Polsce, lecz i w literaturze światowej powieść o władcy i o państwie. Struktura państwa odsłania się w tym dziele, a w akcji idzie naprawdę o sprawy państwa, o przebudowę jego ustroju. Toczy się (po raz pierwszy w literackim utworze polskim) walka o formy życia zbiorowego, walka z rządzącą kastą.
Pozytywista, społecznik przejawiał się w Polaku kreślącym dzieje walki państwa i zamiast boju o niepodległość skreślił zapasy zmierzające do przebudowy socjalnej, do unormowania wzajemnego stosunku sił zbiorowych zorganizowania ich dla dobra ogółu i dla potęgi państwa. Imponuje w dziele zrozumienie organizmu społeczno-państwowego.
Ten organizm poznać i wieść odpowiednią drogą może tylko wiedza naukowa. Kult wiedzy właściwy pozytywiście wyraźnie przemówił w akcji Faraona; zwycięstwo kapłanów jest głównie tryumfem wiedzy. Ale tryumfuje również — uczuciem kierowany plan młodego faraona. Faraon upada, przeciwnik jednak musi zrealizować jego zamierzone reformy. Bo wielka idea zwycięża nawet wtedy, gdy ginie jej przedstawiciel. Takie jest prawo ewolucji, postępu, który głosi filozofia Prusa, związana z ewolucjonizmem ówczesnego myśliciela angielskiego Spencera.
Postęp wynika z logiki życia społecznego; by tę logikę jednak doprowadzić do uświadomienia i realizacji, konieczna jest jednostka wyjątkowa. Jak w romantyzmie, konflikt tej jednostki ze światem stanowi podstawę tragedii. Wartość wszakże jednostki tkwi nie w jej wyodrębniających od tłumu, pociągających czy nawet imponujących rysach osobistych, lecz w tym obiektywnie stwierdzalnym fakcie, że realizuje ona postulaty zbiorowości. Wszelkie działanie indywidualne uwarunkowane jest strukturą socjalną, a doniosłość czynu mierzy się znaczeniem praktycznym dla ogółu. Idea wielka ni uczucie wielkie nie wystarczy; trzeba znajomości terenu działań, opanowania realnych środków, trzeba wiedzy o strukturze życia społecznego i przyrodniczego. Kult uczucia i wiedzy, kult zbiorowości i jednostki, romantyzm i pozytywizm, idealizm i realizm doszły do syntezy w Faraonie.




Zmysłem państwowym wyprzedzał Prus swą epokę, ale jednocześnie oddalał się właśnie od tych, w których żarzyły się zadatki przyszłości. Nie rozumiał rewolucyjności nowego pokolenia. Gdy po wypadkach w roku 1905 napisał powieść Dzieci, okazał, że ma tylko współczucie dla marnowania istnień szlachetnych, że nie rozumie nadchodzących, rodzących się przemian. I ogół przestał się zajmować skromnym a wielkim pisarzem — słabym echem odbiła się w sercach śmierć jego w roku 1912.
Umiał Prus obserwować i odczuć drobiazg każdy i umiał rozszerzać swój zakres widzenia na przestrzeń horyzontu świata. Wczuwał się w dusze codzienne i niezwykłe, w ciche i szare cierpienia i w procesy skomplikowane przełomów społecznych i państwowych; nade wszystko jednak chciał rozumieć i wyjaśniać. Każda postać u niego to żywe indywiduum, każda jednak staje się również dokumentem dla naukowego niemal ujęcia zjawisk socjalnych. Ostrość obserwacji łączy się z delikatnością i wrażliwością uczucia i jak często u obserwujących bystro uczuciowców — kształtuje się wobec codzienności postawa humorysty.
Był Prus bardziej niż ktokolwiek przed nim w Polsce poetą humanitarności i altruizmu. Był tym, u którego słowo "ideał", nic nie tracąc z treści wzniosłej, przemieniło się w pozytywniejsze, silniej wiążące, choć na pozór skromniejsze i szarością zabarwione: w słowo "obowiązek". W sztuce swej pisarskiej był mistrzem drobiazgu, lecz umiał także organizować olbrzymi materiał zjawisk w całość jasną, przejrzystą, niosącą zrozumienie pełne, zmuszającą do głębokiego współczucia. Był największym u nas pionierem powieści jako organu wiedzy o społeczeństwie.
Ostatnie trzy dziesięciolecia wieku XIX, w których Orzeszkowa, Prus i Sienkiewicz wyznaczają powieści i noweli rolę naczelną, w ogóle obfitują w utwory powieściowe. Działa jeszcze przez szereg lat Kraszewski (Stara baśń wychodzi w roku 1876). Od roku 1856 utwór po utworze z temperamentem zamaszystym pisze Zygmunt Miłkowski, pseudonimu Teodora Tomasza Jeża używający (1824—1915), bojownik niestrudzony, pionier dążeń niepodległościowych i demokratycznych, co tradycje polityki emigracyjnej kontynuował aż do wieku XX i poza granicami Polski pragnął stale utrzymywać ognisko walk o niepodległość. (Rolę tę pełnić miało Muzeum Narodowe w Rapperswylu szwajcarskim, które w roku 1869 założył Władysław Plater.) Należał do tych, co sprawę Polski wiązali z ruchem narodowym na Bałkanach i różne tematy opracowując zdobył dla powieści polskiej teren nowy: kreślił walki wyzwoleńcze Słowian południowych. Uskoki (rok 1870) stoją na czele licznych jego opowiadań barwnych, świetnie oddających swoisty charakter ziemi i ludu i polską żądzą walki z zaborcą przepełniających karty bojowe.
Wraca do powieści historycznej Zygmunt Kaczkowski, pobudzony laurami Sienkiewicza. O zdradę oskarżony właśnie w roku 1863 i patetycznie broniący rzekomej niewinności (której dowody miały po wojnie światowej wyjść na jaw z archiwów wiedeńskich w postaci... donosów szpiegowskich latami przezeń pisanych dla rządu austriackiego) — przypominał się czytelnikom po przerwie kilkunastoletniej dziełami pisanymi w Paryżu. Ostro wytknął błędy Sienkiewiczowi i przeciwstawił mu swoją koncepcję powieści historycznej. Rywalem Sienkiewicza nie udało mu się zostać, ale bogaty, wielostronny obraz kultury dawnej zapewnia jego Olbrachtowym rycerzom miejsce wybitne i trwałe.
Obok powieści poważnej kwitnie humorystyczna i satyryczna. Celuje w niej lwowski autor kronik tygodniowych i powieści, Jan Lam. Jego Wielki świat Capowic, ogłoszony w roku 1869, w którym Sienkiewicz zaczynał swą twórczość, utrwalił w postaci typu urzędnika rządu zaborczego, kształtujący oblicze według zmiennych intencji władz. Czech germanizator, jakich wielu nasyłano do Galicji, narzędzie gnębienia polskości, w Austrii konstytucyjnej odkrywa nagle, że jest w gruncie rzeczy bliskim Polsce Słowianinem, eigentlich ein Slave. Humorem i niekiedy też liryzmem budził oddźwięk Klemens Junosza (Szaniawski), malarz szlachty drobnej i Żydów, przedstawiciel trosk i frasunków małej wsi szlacheckiej. 



admin, 24-04-2012, odsłon: 7845

Dodaj komentarz
Twoje imię i nazwisko:

Wpisz komentarz:


Przepisz kod zabezpieczający:

tagi
1 a la Rossini ABERRACJA ABERRACJA SFERYCZNA abordaż ABS acetal ACETYLEN adaptacja oka adr akomodacja akomodacja oka akrydyna AKWEDUKTY ale aleksander pope aleksandretta alexander pope amadyna wspaniała Androcur anemia anizotropia Antrykot antybiotyk antybiotyki antykoncepcja hormonalna Apicius Marcus Gavius apodyktyczny arbitralnośc atrament autoklawizacja azot azotan celulozy azymut babilon balistyka barok bartniaczek BARWIENIE TWORZYW SZTUCZNYCH barwniki batalion baza obróbkowa baza pomiarowa baza sprzężona bęben drażetkarski białka biotechnika biotechnologia bordosol braun BROAD CHURCH bromek potasu buk celowanie celuloza celuloza regenerowana CENA PARAFINY charakter chemia chipsy cholangiografia chorobowość CHOROBY CHRZANU choroby krwi choroby słonecznika ciecz niezwilżająca ciecz zwilżająca cis cyrkiel cytoza czas marynowania dąb david douglas deceleracja delfiny depresja destylacja diapozytyw drozd szama drożdże duroplasty dymarka dyspersja dźwigar egzaltacja ektozon elastomery emulsyjny erotyzm etery celulozy fenyloketonuria Fornir FSI fumagilina gamametox pylisty gastrobamat gęś glikozydy glony Gnomon gołąbek diamentowy gryzeina GRZYBY gwarek HIPS historia ile ton waży wieloryb impotencja india infantylny influmin jak obniżyć popęd seksualny john locke kaczka kalmar kalms kargulena kaszalot kaszanka kiła klasycyzm klej do duraluminium kompas konflikty wewnetrzn Konserwy kopernik kopolimer abs kopolimer san krzyżodziób dwupręgowy kubanik kubanik mniejszy kulinaria kwinaria laminat LAMINATY libido lignina liść bielunia Marian Smoluchowski marynata do mięs marynaty MARYNOWANIE marynowanie mięs marynowanie mięsa masturbacja maszyna do pisania MAX SCHELER MAŁŻE małże mesamoll miczurin mieso modrak MODZELE morawy mrówki mucilago mycochlorin napełniacze neguvon nelson nerwica niszczyk zjadliwy nośniki nototenia obniżenie popędu seksualnego odczyn nelsona olbrot oleje do zniczy Ostrowski oświecenie OTOLITY owady ozór wołowy państwo wielkomorawskie papier papugi papuzik para-chlorophenoksyetanol parafenylenodwuamina parafina parafina do zniczy passerina ciris pcv pcw peklowanie peklowanie miesa penicylina pet pigmenty weglowe piperasol plama plamka plastik plastyfikatory pmma pokrzewka pokrzewka jarzębata pokrzewki poliamid polichlorek winylu polichlorek winylu twardy poliester poliestry polietylen poliformaldehyd polimery polimetakrylan metylu Polioksyfenylen Polipropylen polistyren polistyren niskoudarowy polistyren wysokoudarowy polisulfony poliuretan poliwęglan pom poped popęd seksualny portyk posocznica Połyśnica marchwianka PP produkcja antybiotyków produkcja zniczy przepiórki PS psychologia muzyki psychologia pracy pszczoły ptak ptaki mówiące PVC płetwal błękitny Radża rak koniczyny rak skóry rakurs rehabilitacja religia robinul robuden Rośliny trujące rozella białolica ryby salceson Samolot SAN schizofrenia seks seler sex silikon silikony silnik skrobia ślimak ślimaki smalec SOLANKA spalanie zupełne spawanie spawanie elektronowe spawanie plazmowe spis treści stabilizatory stal statyzm stałe paliwo rakietowe stępka streptomycyna strofantyna stylon surrealizm świece synogarlica szabla turecka szczeżuja szewska kasza szynka szynka litewska teologia termity to topola topór triady tworzywa piankowe tworzywa sztuczne tworzywo tymianek tysięcznik UFO ukosowanie utylitaryzm uwłaszczenie waga waga wieloryba walen walwulotom wątroba wątrobianka WEDZENIE Werticylioza wielkomorawskie wielkopąkowiec wieloryb wieloryby wikłacz ognisty winniczek wino wróbel wtorne zapalenie otrzewnej wulkany wyżarzanie normalizujące YHdAKx yomesan zespół plummer-vinsona Zgnilizna twardzikowa na słoneczniku ziemniaki drążone zikkurat zmiekczacze zmiennik znicz znicze żonkil żołądek żywice żywice aminowe żywice epoksydowe żywice poliestrowe ]

Projekt nie jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego tak jak niektóre portale w polskim internecie. . .

Nie biore pieniędzy unijnych

Właściciele witryny nie zbierają informacji o użytkownikach

Zamknij