ZIEMIA – informacje i jej tajemnice

Ziemia była najistotniejszym spośród czterech elementów. Nazwa ta była symbolem wszystkiego, co miało stałą konsystencję. Z ziemi można było otrzymać przez odpowiednią przeróbkę metale, jak też wszystkie inne użyteczne tworzywa. Wśród dawnych chemików musiała powstać specjalność geochemika — odróżniającego, wynajdującego, a nawet wydobywającego potrzebne surowce ze skorupy ziemskiej. W swych poszukiwaniach posługiwał się prymitywnymi środkami. Częstym "przyrządem" była różdżka, to jest rozwidlona gałązka, wychylająca się w jego rękach, kiedy przechodził nad zalegającymi pod ziemią pokładami rudy.
Nowoczesny geochemik nie posługuje się już różdżką. Stara się on zrozumieć nagromadzenie pierwiastków i ich związków w określonych częściach skorupy ziemskiej. Uzasadnia naukowo ich wędrówkę w głębi ziemi i odkrywa prawa rządzące ich losami. Znając zachowanie się pierwiastków w skorupie ziemskiej, geochemik wskazuje z wielką pewnością tereny, gdzie można spodziewać się rud żelaza lub miedzi. Przewiduje też niepowodzenia, gdy poszukiwania prowadzone są tam, gdzie brak było warunków do nagromadzenia się danych pierwiastków. Współpracuje ściśle z geofizykiem, mineralogiem i petrografem, by uściślić swe przewidywania. Radzi też, by prócz nowoczesnej aparatury fizycznej, stosowanej przy poszukiwaniach, nie gardzić starszymi, lecz niemniej pewnymi metodami. Zachęca więc do współpracy z botanikiem.
     Co wspólnego może mieć botanik z poszukiwaniem rud metali? — dziwimy się. — Czy to przypadkiem nie pomyłka geochemika?
Nie, geochemik nie lubi się mylić. Jego wskazania oparte są na sprawdzonych spostrzeżeniach. Już w XVIII wieku zauważono, że niektóre rośliny są związane ściśle z określonym podłożem. Pewne rośliny spotykamy więc na wapieniach, inne znów na granitach. Są też rośliny występujące w obecności danych złóż metali. Wskazują one obecność rud metali pod ziemią i dlatego nazwano je roślinami wskaźnikowymi. Pierwszą taką znaną rośliną był rojnik, występujący w obecności rud cyny. Na obecność złóż miedzi wskazuje trawa kostrzewa, a nad złożami ołowiu rośnie trawa ołowiowa. Wszystkie rośliny zawierają w sobie pewne ilości związków metalicznych. Ale rośliny wskaźnikowe posiadają ich znacznie więcej niż przeciętna roślina. Ilość ta uzależniona jest też od wielkości i głębokości złoża tego metalu.