Cetaceum Olbrot Syn.: Sperma ceti

Cetaceum Olbrot Syn.: Sperma ceti

Olbrot otrzymuje się z tłustej masy ciekłej, wypełniającej jamy głowy olbrotnika, zwanego inaczej potwalem lub kaszalotem — Physeter macrocephalus z rodziny Physeteridae. Potwale są to ssaki żyjące w cieplejszych morzach, a głównie w Oceanie Spokojnym, osiągając pokaźne rozmiary — do 25 m długości, wagi kilku ton, a nawet powyżej 10 ton. Nad górną bezzębną szczęką mają zbiorniki wypełnione dużą ilością płynnej masy. Po wyłowieniu zwierzęcia rozcina się głowę i wydobywa olej, który na powietrzu szybo rozdziela się, wskutek oziębienia, na olbrot i ciekły olej olbrotowy. Zastygły olbrot wyciska się w celu oddzielenia pozostałego w nim oleju, wygotowuje z roztworem ługu, cedzi i wlewa do form. Jest to biała, dość krucha, tłustawa w dotyku i połyskująca masa, o przełamie łuskowatym i krystalicznym.
Zapach bardzo słaby, swoisty. Olbrot topi się w temperaturze około 50°C, tworząc przezroczystą ciecz. Olbrot po pewnym czasie na powietrzu lekko żółknie. Rozpuszcza się w eterze i chloroformie, a na gorąco w olejach tłustych, olejkach eterycznych i spirytusie. Głównie składa się z estru cetylowego kwasu palmitynowego, małej ilości wolnych alkoholi i kwasów tłuszczowych. Cetaceum stosowany jest do wyrobu maści i kremów, mających zawierać większe ilości wody lub roztworów wodnych. Używany jest do wyrobu Unguenlum lenies — maści zmiękczającej. Z olbrotu można przyrządzić Unguentum Cetacei, tzw. cold cream — krem chłodzący.