Zatrucia grzybami kapeluszowymi

Dotyczą prawie zawsze całej rodziny i u dzieci są zwykle następstwem niewiedzy i lekkomyślności dorosłych. Zasadniczą przyczyną ciężkich zatruć grzybami jest mylne przyjęcie gatunku trującego za jadalny. Wciąż jeszcze szerzą się w społeczeństwie fałszywe pojęcia o rozpoznawaniu niebezpiecznych grzybów. Tak więc istnieją ludzie, którzy wierzą, że trujące grzyby można uczynić nieszkodliwymi przez dodanie, octu i odlanie wody, w której się gotowały. Jest to nieprawda. Nie można również wierzyć takim ludowym znakom rozpoznawczym, jak jaskrawe barwy, swoisty smak, wydzielający się śluz lub objadanie grzyba przez ślimaki. To wszystko bywa zawodne. Przed zatruciem może ustrzec jedynie dokładna znajomość grzybów. Dlatego jest rzeczą istotną, aby początkujący zbieracz ograniczył się do kilku łatwych do rozpoznania odmian grzybów jadalnych. Należy być ostrożnym zwłaszcza wobec okazów młodych, które łatwo można pomylić.
Przebieg zatrucia i śmiertelność są różne i w dużym stopniu zależą nie tylko od rodzaju grzyba, lecz także od spożytej ilości, wieku człowieka oraz jego indywidualnej wrażliwości, która wykazuje dużą rozpiętość. Na ogół na zatrucie grzybami są znacznie wrażliwsze dzieci i wśród nich występuje znaczna śmiertelność.
Orientacyjnie odróżnia się zatrucia, których objawy występują w ciągu 1/2 do 2 godzin po spożyciu grzybów; są one względnie niegroźne. Natomiast gdy okres utajenia, tj. od chwili spożycia do wystąpienia pierwszych objawów zatrucia, wynosi od 6—12
do 24 godzin lub nawet dłużej, rozwijają się objawy chorobowe groźne dla życia. Są to zatrucia ciężkie. Wymagają energicznej pomocy lekarskiej i szpitalnej opieki.
W Polsce rośnie wiele gatunków grzybów, które po zjedzeniu mogą dawać objawy zatrucia. Zatrucia śmiertelne w połowie mniej więcej przypadków wywołuje tylko jeden grzyb — muchomor sromotnikowy. Dlatego przede wszystkim musimy znać cechy charakterystyczne tego grzyba. Jest to grzyb białawy wiosną i latem, zielony jesienią. Ma niewielki kapelusz, wysoką nóżkę. Rośnie w lasach liściastych. Grzyb ten jest najczęściej mylony z kanią, gąską lub pieczarką łąkową. Dlatego, aby uniknąć zatrucia, należy przyjąć zasadę niezbierania i niespożywania podobnych grzybów, albo zapamiętać, że muchomor sromotnikowy różni się od wymienionych grzybów jadalnych tym, że posiada bulwiastą podstawę trzonu, białe blaszki u spodu kapelusza i dwa białawe, zwisające kołnierzyki, jeden u podstawy trzonu, a drugi w górnej jego części. Sromotniki są pozbawione smaku i zapachu.
Do zatrucia innymi muchomorami (plamistym i czerwonym) dochodzi bardzo rzadko ze względu na charakterystyczny kolor tych grzybów i widoczne na kapeluszu białawe łatki.