Naturalna metoda antykoncepcji-najskuteczniejsza z metod zapobiegania ciąży

Skuteczne stosowanie naturalnych metod ograniczania płodności wymaga posiadania podstawowych wiadomości o cyklu płciowym kobiety. Cykl płciowy zaczyna się pierwszego dnia krwawienia miesięcznego, a kończy się ostatniego dnia przed następnym krwawieniem. Długość cykli u kobiet waha się od około 24 do 30 i więcej dni. W cyklu płciowym następuje wydalenie z jajnika dojrzałego jajeczka około 12 do 16 dnia przed następną miesiączką. Dojrzałe jajeczko dostaje się przez jajowód do macicy i jeżeli zostanie po drodze zapłodnione, zaczyna się rozwijać nowy organizm. Jajeczko nie zapłodnione obumiera. Po około 14 dniach występuje następna miesiączka, która zaczyna nowy cykl. Poszczególne cykle mogą być różnej długości, ale zwykle różnice nie przekraczają kilku dni. Należy jednak pamiętać, że wydłużeniu lub skróceniu ulega pierwsza faza cyklu, przedowulacyjna, natomiast druga faza, poowulacyjna, jest stała i jej długość wynosi około 14 dni. Ponieważ wiadomo, że żywotność jajeczka trwa nie dłużej niż dobę, a żywotność plemników nie przekracza 2 dni, stąd w czasie cyklu okres, w którym kobieta może być zapłodniona, ogranicza się do kilku dni. Zatem podstawowe znaczenie dla zapobiegania ciąży metodą okresowej powściągliwości ma znajomość terminu owulacji w każdym cyklu płciowym kobiety.

Jedną z najprostszych metod określenia dni płodności jest samoobserwacja prowadzona przez kobietę. Kobieta może sama określać termin swojej płodności na podstawie oceny właściwości śluzu szyjkowego, który wydobywa się z pochwy. Po pierwszych dniach krwawienia miesięcznego następuje kilka dni uczucia suchości w pochwie i w przedsionku, kiedy nie ma żadnej wydzieliny. Kobieta jest wtedy niepłodna. W ciągu następnych kilku dni pojawia się śluz lepki i kleisty, który przed szczytem płodności staje się coraz bardziej przezroczysty i rozciągliwy. Śluz ten można wyciągać w długie nitki, jest podobny do surowego białka kurzego; powoduje to uczucie wilgotności i śliskości. Jest to szczyt płodności. Następnego dnia po owulacji znikają cechy śluzu płodnego, to jest jego śliskość i ciągliwość. Jest on znów — tak jak na początku po menstruacji — lepki, przyczepny, kleisty albo nie ma go wiele i wtedy jest całkiem sucho. Mogą istnieć pewne odmiany śluzu, ale cechą niezmienną śluzu płodnego jest jego śliskość i wilgotność. Jeżeli w ciągu 3 kolejnych dni po wystąpieniu śluzu płodnego obserwuje się suchość albo śluz lepki, nieprzejrzysty, suchy, jest to dowód, że już jajeczkowanie się odbyło i że nie zapłodnione jajo obumarło. Kobieta znajduje się w niepłodnej fazie cyklu. Metoda objawowa jest najprostsza i najskuteczniejsza spośród metod regulacji płodności i ponad 90% kobiet już w ciągu pierwszego miesiąca obserwacji może nauczyć się oznaczania dnia swojej płodności.

Metoda termiczna oceny płodności kobiety

Inną metodą oceny dni płodnych w cyklu płciowym kobiety jest metoda termiczna. Metoda ta opiera się na wykorzystaniu faktu, że po owulacji następuje znamienne podwyższenie podstawowej ciepłoty ciała. Temperaturę mierzy się codziennie rano, na czczo, przed wstaniem z łóżka, najlepiej w ustach pod językiem. Temperaturę należy mierzyć codziennie od początku cyklu. Wzrost temperatury na wyższy poziom następuje w ciągu około 2 dni, przy czym temperatura jest w ciągu trzech kolejnych dni wyższa co najmniej o 0,2°C w porównaniu z dniami z pierwszej fazy cyklu. Początek okresu niepłodności po owulacji w tej metodzie liczy się po trzecim dniu podwyższonej temperatury. Przy tej metodzie małżonkowie mogą korzystać w sposób pewny z poowulacyjnego okresu niepłodności.

Metoda termiczna rozszerzona polega na uwzględnieniu w niej także okresu niepłodności przedowulacyjnej. Określenie długości przedowulacyjnego okresu niepłodności wymaga wykonania co najmniej 6 wykresów cykli miesięcznych temperatury. Spośród tych cykli wybiera się cykl z najwcześniej występującym podwyższeniem temperatury, a następnie odejmuje się od niego 6 dni, które należą do okresu płodności. Wszystkie dni poprzedzające ten okres stanowią okres niepłodności przedowulacyjnej.

Opisane metody regulacji poczęć opierają się jedynie na znajomości własnego organizmu kobiety i stosowaniu się w małżeństwie do takiego rytmu współżycia, który po uwzględnieniu rozpoznanych okresów płodności i niepłodności u żony pozwala „z bardzo wysokim prawdopodobieństwem unikać ciąży, jeżeli jest ona ze względów zdrowotnych niewskazana lub według małżonków niepożądana.